Posiewy i wymazy oraz inna diagnostyka mikrobiologiczna

Diagnostyką drobnoustrojów zarówno tych określanych jako flora fizjologiczna, bytujących w różnych obszarach ciała człowieka, jak i patogenów, które powodują choroby infekcyjne zajmuje się mikrobiologia lekarska.

Układ odpornościowy człowieka różnicuje drobnoustroje komensalne od potencjalnych patogenów.

Normalna flora człowieka:

  • Skóra:gronkowce koaguloazoujemne, bakterie z rodzaju Corynebacterium, Propionibacterium oraz paciorkowce zieleniejące.
  • Jama ustna: (flora gardła) i górne drogi oddechowepaciorkowce zieleniejące, bakterie z rodzaju Actynomyces, Bacteroides, niepatogenne gatunki Neisseria, Lactobacillus.
  • Przewód pokarmowy: żołądek zasiedlają nieliczne bakterie. W jelitach występują beztlenowce (Bacteroides, Eubacterium, Clostridium), paciorkowce kałowe i bakterie z rodziny Enterobacteriacae.
  • Pochwa: tlenowe bakterie z rodzaju Lactobacillus (tzw. pałeczki Doederlina)

Wykrycie flory patologicznej wymaga szczegółowej diagnostyki mikrobiologicznej z ustaleniem rodzaju bakterii i późniejszego leczenia, wg wskazanego wykazu antybiotyków ( antybiogram ).

Badania diagnostyczne:

1. wymazy ginekologiczne( cytologia, posiew z pochwy, GBS)

2. posiewy moczu, kału,wymazy z gardła ,nosa

3. badania w kierunku grzybów drożdżopodobnych

4. diagnostyka serologiczna: borelioza, toksoplazmoza, mykoplasma, cytomegalowirusy CMV,Chlamydia pneumoniae i trachomatis

5. Chlamydia pneumoniae /wymaz z gardła/,

6. Chlamydia trachomatis /wymaz z dróg moczowo- płciowych/

7. rotawirusy, adenovirusy w kale,

8. Candida w kale i w surowicy ,

Badanie cytologiczne pochwy służy profilaktyce i wykrywaniu stanów przednowotworowych (przedrakowych), raka inwazyjnego szyjki macicy, a także kontroli efektywności ich leczenia.

Najczęściej wykonywanym badaniem cytologicznym u kobiet jest ocena mikroskopowa komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego, pokrywającego część pochwową szyjki macicy, po uprzednim ich utrwaleniu i wybarwieniu metodą Papanicolaou.

Badanie cytologiczne może być połączone z wykonaniem (posiewu), badania mikrobiologicznego pobranego z pochwy.

Celem ujednolicenia rozpoznań dokonywanych na podstawie mikroskopowego obrazu komórek stworzono klasyfikację obrazów cytologicznych według Papanicolaou:

  • I grupa (Io) – obraz prawidłowy;
  • II grupa (IIo) – zmiany łagodne, nie stwierdza się komórek z cechami dysplazji;
  • III grupa (IIIo) – zmiany nasuwające podejrzenie raka, stwierdza się komórki z cechami dysplazji niewielkiego, średniego i znacznego stopnia;
  • IV grupa (IVo) – rak przedinwazyjny (niektóre laboratoria zaliczają raka przedinwazyjnego do III lub IV grupy przy posługiwaniu się klasyfikacją czterostopniową);
  • V grupa (Vo) – zmiany bezwzględnie złośliwe. Na podstawie obrazów cytologicznych można również wnioskować o prawidłowości przebiegu cyklu miesiączkowego (badanie cytohormonalne), ponieważ błona śluzowa pochwy (1/3 górnej jej części) bardzo silnie reaguje na wszelkie bodźce hormonalne spowodowane działaniem hormonów płciowych (estrogeny, gestageny i androgeny).

Cytologia jest rodzajem badania przesiewowego w kierunku raka szyjki macicy.

W sytuacji wykrycia dysplazji, czyli zmian przedrakowych, zlecana jest kolposkopia z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego.

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA

Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Kilka dni przed badaniem nie należy stosować leków miejscowych dopochwowo ani też płukania pochwy. Pacjentka powinna powstrzymać się od stosunków płciowych co najmniej 24 godziny przed badaniem. Nie należy poddawać się również badaniu ginekologicznemu w ciągu 24 godzin przed badaniem cytologicznym.

Posiew z kanału szyjki macicy

W stanie zdrowia kanał szyjki macicy jest jałowy, nie znajdują się tam żadne drobnoustroje. W niektórych sytuacjach dochodzi do przedostania się bakterii. Szczególnie groźna jest to sytuacja dla kobiet w ciąży, gdyż często przebiegające bezobjawowo zakażenie szyjki macicy może doprowadzić do przedwczesnego porodu.

Samo badanie jest bezbolesne ( po założeniu wziernika do pochwy pobiera się wymaz wymazówką z podłożem,które zabezpiecza drobnoustroje do chwili dostarczenia próbki do laboratorium.

Posiew z pochwy, możemy wykonać, kiedy zaobserwujemy niepokojce objawy:

*ból w podbrzuszu,

*swędzenie i pieczenie,

*nieprzyjemny zapach,

*nieprawidłowa wydzielina,

*ból podczas oddawania moczu,

*ból podczas stosunku

Posiew w kierunku GBS, wykonuje się u kobiet w trzecim trymestrze ciąży, pomiędzy 35 a 37 tygodniem ciąży.

W wyniku infekcji GBS może dojść do zapalenia dróg moczowych, błon płodowych, błony śluzowej macicy, posocznicy lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Obecność GBS w pochwie podczas porodu grozi wystąpieniem wczesnej posocznicy noworodków oraz zwiększa ryzyko zapalenia dróg oddechowych dziecka. Pozwala to zidentyfikować kobiety z grupy wysokiego ryzyka.

Aby otrzymać wiarygodne wyniki badań należy przestrzegać pewnych zasad takich jak właściwy czas pobrania próbki (okres ciąży), z określonych miejsc oraz stosowanie precyzyjnych metod mikrobiologicznych. Powinien zostać pobrany wymaz z przedsionka pochwy oraz z okolicy odbytu, najlepiej na dwie osobne wymazówki[1]

Wyniki badania GBS

GBS dodatni – stwierdza obecność bakterii paciorkowca w pochwie kobiety ciężarnej. Stwierdza się, że około 20-30% kobiet w ciąży ma bakterie GBS. Ich występowanie jest niebezpieczne dla płodu, zwłaszcza jeśli bakterie są obecne w czasie porodu. Kobieta, która otrzyma dodatni wynik testu na GBS powinna wykonać badania potwierdzające kolonizację – wymaz z odbytu oraz posiew z próbki moczu. Jeśli bakterie pojawiają się również w moczu, ich kolonizację trzeba uznać za masywną. Podczas porodu u kobiety z paciorkowcem stosuje się śródporodową antybiotykoterapię, aby nie dopuścić do zakażenia dziecka. Matce podaje się dożylnie antybiotyk.

GBS ujemny – oznacza, że w pochwie kobiety nie ma zakażenia GBS.[2,3]

Każda kobieta w ciąży powinna wykonać test GBS, aby sprawdzić, czy jest nosicielką oraz zaplanować sposób rozwiązania optymalny dla bezpieczeństwa dziecka i siebie.

Piśmiennictwo:

1.Kotarski J. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczàce wykrywania nosicielstwa paciorkowców grupy B (GBS) u kobiet w ciàży i zapobiegania zakażeniom u noworodków.

Ginekol Pol, 2008; 79: 221-223.

2.Szewczyk E.M. Diagnostyka bakteriologiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, ISBN 83-01-14473-4

3.Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.