Borelioza- trudna diagnostyka.

Kleszcz rys. 1
Wykonywane rutynowo w laboratoriach testy serologiczne w kierunku boreliozy często sprawiają trudności interpretacyjne, ponieważ odpowiedź immunologiczna może przebiegać odmiennie od typowego schematu opisywanego w przypadku innych chorób infekcyjnych. Główne problemy, jakie napotykamy w diagnostyce laboratoryjnej boreliozy, są wynikiem cykli zycia Borrelia burgdorferi, skomplikowanej odpowiedzi immunologicznej i niedoskonałości metod diagnostycznych.
1. Zmienność morfologiczna Borrelia burgdorferiŻywe komórki Borrelia burgdorferi charakteryzują się unikalnymi cechami. W odpowiedzi na stres środowiska ruchliwe formy spiralne przeobrażają się w cysty , ukrywając materiał genetyczny w oczekiwaniu na powrót sprzyjających warunków. Proces ten jest odwracalny zarówno w warunkach in vitro, jak in vivo. Z chwilą powstania cyst znikają specyficzne antygeny, które były dotychczas rozpoznawane
przez układ immunologiczny, co prowadzi do zahamowania produkcji przeciwciał.
Unikanie odpowiedzi immunologicznej poprzez zmiany antygenów powierzchniowych prowadzi do prezentacji nowych antygenów układowi immunologicznemu, przeciwko którym nie ma on jeszcze wytworzonych przeciwciał. Dlatego przeciwciała skierowane przeciwko pierwotnym antygenom nie mogą spełniać swoich ochronnych funkcji, a odpowiedź immunologiczna staje się nieadekwatna.
W diagnostyce serologicznej stwarza to poważne trudności w konstruowaniu testów laboratoryjnych, które powinny wychwytywać z dużą czułością wszystkie wyprodukowane przeciwciała, przy równoczesnym uniknięciu reakcji krzyżowych z przeciwciałami powstałymi po kontakcie z innym patogenami.
Podczas infekcji Borrelia produkcja przeciwciał jest zbyt wolna,
stąd ilość przeciwciał ochronnych może być zbyt niska co jest powodem niewystarczającej skuteczności obrony immunologicznej. Daje to szansę bakteriom dotarcia do stref organizmu, gdzie są chronione przed atakiem przeciwciał. Takimi miejscami mogą być przestrzenie wewnątrzkomórkowe komórki śródbłonka i fibroblasty), ośrodkowy układ nerwowy, aparat ruchu i inne. Oprócz niemożności przedostania się antybiotyków do niektórych przestrzeni zajmowanych przez bakterie, utrudniony jest też kontakt układu immunologicznego zakażonego pacjenta z przebywającymi wewnątrzkomórkowo krętkami Borrelia burgdorferi, czego efektem jest brak lub osłabienie odpowiedzi immunologicznej i nieefektywne leczenie. Przebywanie żywych bakterii wewnątrz komórek i w miejscach niedostępnych dla komórek układu immunologicznego wiąże się z niebezpieczeństwem wznowy choroby.
2. Odpowiedź immunologiczna na zakażenie Borrelią
Po ukłuciu przez kleszcza bakterie Borrelia burgdorferi zajmują skórę, skąd w ciągu kilku dni potrafią się przedostać do wielu tkanek.
Rozwój odpowiedzi immunologicznej w zakażeniu Borrelia burgdorferi przebiega w kilku etapach.
Pierwszy etap, w którym nie wykrywa się swoistych przeciwciał trwa około trzech tygodni od momentu zakażenia. W tym czasie funkcjonują wrodzone mechanizmy obrony polegające na działaniu komórek żernych (makrofagów, granulocytów), lizozymu, interferonu, układu dopełniacza komórek cytotoksycznych. W drugim etapie rozwija się odpowiedź nabyta, czyli następuje rozpoznanie obcych
antygenów i przygotowanie do rozpoczęcia pełnej swoistej odpowiedzi immunologicznej. Powstają zarówno limfocyty B produkujące swoiste przeciwciała, jak limfocytyT z receptorami wiążącymi obcy antygen.
3. Trudności w diagnostyce boreliozy

Laboratoryjną diagnostykę boreliozy utrudnia interpretacja wyników  a mianowicie niemożność odróżnienia aktywnego zakażenia od przebytego w przeszłości, nawet w sytuacji gdy wykrywane przeciwciała są całkowicie swoiste. Ponadto stężenie   wy
krywanych przeciwciał nie koreluje ze stanem klinicznym pacjenta. Często wysokie stężenia przeciwciał klasy IgG stwierdzane są u pacjentów bez objawów choroby. Prowadząc diagnostykę boreliozy należy pamiętać o jej ograniczeniach i brać pod
uwagę sytuacje prowadzące do fałszywych wyników, np.
a.reakcje krzyżowe podczas innych infekcji, np.zakażenia krętkiem Treponema pallidum, zakażenia wirusami Herpes (szczególnie Epstein-Barr)
b. choroby autoimmunologiczne z wysokim mianem autoprzeciwciał
c. zbyt wcześnie wykonane badanie: przeciwciała w klasie IgM pojawiają się zwykle ok. 4tygodni po zakażeniu, zaś przeciwciała IgG pojawiają się zazwyczaj między 4 a 8 tygodniem od zakażenia
d. defekt immunologiczny stwierdzany u pacjenta:słaba odpowiedź immunologiczna lub całkowity jej brak
e. obecność kompleksów immunologicznych.

W przypadku masywnego zakażenia bakteriami Borrelia burgdorferi
może dojść do związania krążących przeciwciał przez antygeny bakteryjne. Przeciwciała występujące w postaci kompleksów immunologicznych nie mogą być wykryte przez powszechnie stosowane metody serologiczne (np. ELISA).
f. wpływ antybiotykoterapii wdrożonej w początkowym stadium choroby.

W tym przypadku może mieć miejsce osłabienie odpowiedzi humoralnej.
Wprawdzie istnieje szansa wykrycia przeciwciał w kolejnych badaniach, ale czasami wyniki są stale negatywne mimo klinicznego rozpoznania boreliozy (np.obecność rumienia wędrującego).
4. Możliwości diagnostyczne:
Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych diagnostyka każdej postaci klinicznej boreliozy z Lyme powinna być dwuetapowa.

1.W pierwszym etapie należy wykazać obecność swoistych przeciwciał klasy IgM lub IgG (w zależności od postaci klinicznej) metodą immunoenzymatyczną ELISA. Następnie u chorych z wynikami dodatnimi lub wątpliwymi należy wykonać oznaczenia metodą Western-blot, w celu weryfikacji wcześniejszych rezultatów (wg. Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych).

2. Rozbicie kompleksów immunologicznych KI.
Procedura testu uwalnia związane przeciwciała IgM i IgG co pozwala oznaczyć ich obecność techniką ELISA. Występowanie kompleksów immunologicznych IgM i IgG podczas ekspozycji na antygeny Borrelia burgdorferi jest zjawiskiem naturalnym dla przeciwciał klasy IgM i IgG. Może to jednak stanowić przyczynę wyników fałszywie negatywnych u osób zakażonych, ze względu na słaby dostęp testów serologicznych dla przeciwciał związanych w kompleksy immunologiczne. Badanie to zalecane jest wyłącznie dla pacjentów z potwierdzonymi negatywnymi wynikami testu ELISA na obecność przeciwciał w klasie IgM i IgG.

Literatura:
1.Diagnosta Laboratoryjny. KIDL.
2. cbdna.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.